Уақыт жолдары

Тарихи хронология

1940 жылдардағы «Горветкадан» бүгінгі газ автобустары мен электробустарға дейін: «№1 автобус паркі» АҚ мен Астана көлігінің негізгі кезеңдері.

1940–1950

Ақмола: «Горветка» және соғыс жылдары

1940 жылдары Ақмолада қысқа уақыт бойы қалалық көлік ретінде электрлендірілмеген, кең табанды қалаішілік жолаушылар теміржолы — «Горветка» жұмыс істеді. Ол қаланың батыс бөлігіне қызмет көрсетті: теміржол вокзалынан басталып, теміржол басқармасының ғимараты арқылы Жеңіс даңғылына дейін созылды.

1939облыс орталығы
32 мыңтұрғын, 1941 ж.
6 → 16кәсіпорын, 1941–1944
Ақмола облыс орталығы болды.
Қалада 32 мыңдай тұрғын, 6 кәсіпорын болды. Мелитопольден сорап жабдықтары зауыты көшіріліп әкелінді; қалада атқыштар дивизиялары жасақталды.
Кәсіпорындар саны 16-ға жетті, онда 3 мыңға жуық адам еңбек етті. Теміржол торабының өткізу қабілеті жаңа жолдар мен локомотивтер есебінен артты.
«Жеңіс» даңғылының құрылысы басталды.
Мәдениет және демалыс саябағында «Горветкамен» қатар балалар тар табанды теміржолы жұмыс істеді.
1950–1970

Тың жылдары және №1 автобус паркі

19541 маршрут · 3 автобус
Ақмола көлік-өндірістік бірлестігі Қазақ көшесі, 22 мекенжайында (қазіргі Ш. Айманов) орналасты. «Сельхозтранс» автотресі құрылды.
Ақмолада алғашқы тұрақты автобус қатынасы мен такси ашылды. 1 шілдеде №2 автобаза құрылды. Алғашқы маршрут: «Колхоз базары» — Революционная, Октябрьская — вокзал, 3 автобус.
Орталық көшелерБейбітшілік көшесі, «Жеңіс» даңғылы, «Октябрьская» (М. Әуезов) салынды; Пушкин көшесі кейін Целинников (Республика) даңғылы болды. Бойлай төрт, көлденең төрт көше — бүкіл қала.
Ақмола Целиноград болып аталды. №2 автобаза Целиноград №1 автобазасы болды. 500 жолаушыға арналған жаңа вокзал ғимараты салынды.
Тың өлкесі автотресінің бұйрығымен «Целиноград №1 автобус паркі» құрылды (Сейфуллин — Сембинов көшелерінің қиылысы).
Алғашқы шағын аудан, институттар мен техникумдар; 6 қарашада телеорталық ашылды. 1967 жылы екі қабатты панельді үйлер салынды. Паркте — ЗИС, ЗИЛ автобустары.
ЗИЛ-158
ЗИЛ-1581957–1970
Ең жоғары жылдамдық
65 км/сағ
Отыратын орын
32
1970–1980

Жаңа база және қаланың өсуі

Целинников даңғылында (қазіргі Республика) ескі үйлердің орнына көпқабатты үйлер мен Жастар сарайы салынды (қазіргі «Жастар» сарайы).
№1 автобус паркі қазіргі орнына көшірілді: Пушкин көшесі, 37/2 (Фурманов көшесі, 1).
«Сельхозтранс» автотресі жүк және жолаушылар басқармаларына бөлінді.
1970-жылдардың соңында қалыпты автобус желісі өсіп келе жатқан халық пен кәсіпорын қызметкерлерін тасымалдауға жетпей қалды. Парктің негізі — ЛиАЗ-677, ПАЗ және Ikarus автобустары.
КАвЗ-685
КАвЗ-6851971–1984
Ең жоғары жылдамдық
90 км/сағ
Класы
орта
Толық массасы
4,08 т
Сыйымдылық (ном./толық)
21 / 28
ПАЗ-672
ПАЗ-6721967–1989
Ең жоғары жылдамдық
80 км/сағ
Отыратын орын
23
Толық массасы
7,825 т
Ұзындығы
7150 мм
1980–2000

Троллейбус, «Икарустар» және жаңа елорда

Целинниктер даңғылында (қазіргі Республика даңғылы) Салтанатты жоралар сарайы салынды.
Автобустар жетпегендіктен троллейбус енгізілді: Энгельс зауытының 30-ға жуық ЗиУ-682В троллейбусы, 5 маршрут, ұзындығы 25,9 км. Барлық желі вокзалда және Кенесары — Уәлиханов қиылысында тоғысты.
1800 жолаушыға арналған жаңа вокзал ғимараты ашылды.
КСРО ыдырағаннан кейінгі дағдарыс: қосалқы бөлшектер мен жаңа техника жетіспеді. Басты міндет — маршруттарды, ұжым мен базаны сақтау. 1992 жылы Целиноград Ақмола болып аталды.
Елорда Ақмолаға көшірілді, 1998 жылы қала Астана атауын алды. Кәсіпорын Еуропадан пайдаланылған Mercedes-Benz және MAN автобустарын сатып ала бастады.
«Целиноград №1 автобус паркі» «Автобус паркі №1» ААҚ болып қайта аталды.
ЛиАЗ-677М
ЛиАЗ-677М1989
Толық массасы
14,033 т
Ең жоғары жылдамдық
70 км/сағ
Отыратын орын
25
Қозғалтқыш
ЗИЛ-375Я7
Отын шығыны (60 км/сағ)
50 л/100 км
Ikarus 280
Ikarus 2801973–2003
Өндіруші
Ikarus, Венгрия
Толық массасы
24 т
Ең жоғары жылдамдық
88 км/сағ
Отыратын орын
34
Отын шығыны (60 км/сағ)
40 л/100 км
Ikarus 256
Ikarus 2561977–2002
Класы
қалааралық
Толық массасы
15,593 т
Ең жоғары жылдамдық
120 км/сағ
Отыратын орын
45+1+1
Ұзындығы
10 990 мм
Отын шығыны (60 км/сағ)
30 л/100 км
2000–2010

Жаңа ғасыр: жаңару жылдары

2004«Автобус паркі №1» АҚ
Қала вокзалы «Астана» деп аталды, 2004 жылы ол кеңейтіліп қайта жаңартылды.
Алматыда құрастырылған TP KAZ 398 троллейбустары келді: 2003 жылы №70–83, 2004 жылы №84–93.
«Автобус паркі №1» ААҚ «Автобус паркі №1» АҚ болып қайта аталды.
MAN автобустары қызметкерлер үшін жаңарудың маңызды белгісі болды. Сол жылы қаланың жаңа көлік жүйесі бағдарламасында алғаш рет жеңіл рельсті көлік (LRT) ұсынылды.
Маусымда троллейбус қозғалысы толық тоқтатылды. 2000-жылдардың соңында қалада әртүрлі тасымалдаушылар қызмет көрсеткен 30-ға жуық автобус маршруты болды.
2010–2017

Бірыңғай басқару және жаңа буын автобустар

Бірыңғай көлік орталығы (CTS)2010-жылдары Астана көлігін басқару өзгерді. №1 автобус паркі жұмысы бірыңғай көлік орталығымен (қазіргі CTS — City Transportation Systems) үйлестірілетін негізгі операторға айналды. Бұл жолдағы ретсіз бәсекеден нақты кестеге көшуге мүмкіндік берді.
Тарихи базаны жаңғыртуПушкин көшесі, 37/2 мекенжайындағы парк аумағы толық қайта жаңартылды: заманауи жөндеу боксталары мен автоматтандырылған жуу кешендері салынды.
Тәулігіне 669 мың жолаушы · 941 автобус · 8 автопарк (Tengrinews).
EXPO-2017Қостанайда құрастырылған гибридті IVECO Urbanway автобустары.
Irisbus Citelis 18M
Irisbus Citelis 18M2014
Өндіруші / құрастыру
Irisbus / IVECO
Irisbus Citelis 12M
Irisbus Citelis 12M2014
Өндіруші / құрастыру
Irisbus / IVECO
IVECO Daily 50C15
IVECO Daily 50C152016
Өндіруші / құрастыру
СарыаркаАвтоПром
IVECO Urbanway 12M Hybrid
IVECO Urbanway 12M Hybrid2017
Өндіруші / құрастыру
СарыаркаАвтоПром
IVECO Crossway LE 13M
IVECO Crossway LE 13M2017
Өндіруші / құрастыру
СарыаркаАвтоПром
2018–2024

Цифрлық жолаушы және электробустар

Астанада жол ақысын электронды төлеу жүйесі енгізілді; паркке 18 метрлік IVECO Urbanway 18M келді. Қолма-қол ақшасыз төлеу біртіндеп қолма-қол есепті алмастырды.
Елорда Нұр-Сұлтан деп аталды. Парк қаланың өсуі жағдайында жұмыс істеп, электр көлігіне дайындалды.
Елорда маршруттарына алғашқы 100 Yutong ZK6128BEVG электробусы шықты.
Астанада Yutong автобустарын тапсыру рәсімі өтті: алғашқы 50 автобустың 20-сы — 18 метрлік электробустар. «Бәйтерек» холдингінің деректері бойынша жоба құны — 6,9 млрд теңге, оның 5,5 млрд — холдинг үлесі.
GPSБарлық автобус спутниктік навигацияға қосылды.
Ситуациялық орталықДиспетчерлер кестеден ауытқуды нақты уақытта көреді.
БейнебақылауСалон мен кабинадағы зияткерлік камералар.
Зейін бақылауыЖүргізушінің шаршауын талдап, ЖКО-ның алдын алады.
Yutong ZK6128BEVG
Yutong ZK6128BEVG12 м
Сыйымдылығы
90 адамға дейін
Жүру қоры
300–350 км
Батарея
LiFePO₄
Салон
төмен еден, пандус
Yutong ZK6180BEVG
Yutong ZK6180BEVG18 м
Сыйымдылығы
150 адамға дейін
Жүру қоры
400 км-ге дейін
Тағайындалуы
ең жүктелген маршруттар
Түрі
буынды / «гармошка»
2025–2026

Бүгінгі №1 автобус паркі

2025 жылы №1 автобус паркі соңғы үлгідегі 300 Yutong газ автобусын алды — бұл парк жаңаруының ең ірі кезеңдерінің бірі. Газ техникасы электр және дизель машиналарын толықтырып, парктің аралас технологиялық құрылымын қалыптастырды. Жаңару жолаушылар жайлылығына, желіге шығу сенімділігіне және экологияға бағытталды.

1 391автобус
~850күн сайын желіде
78маршрут
5база
~500 мыңжолаушы тәулігіне
169 млн+жолаушы, 2025 ж., оның ~53 млн — жеңілдікпен
300 / 120газ / электр автобус
2 000+қызметкер
300 жаңа газ автобусыЖеліге 12 метрлік Yutong ZK6126HG газ автобустары шықты.
ВалидаторларКарта, NFC, Apple Pay / Google Pay, QR-код.
Ақпараттық экрандарАғымдағы және келесі аялдама.
Жолаушы датчиктеріЕсік үстіндегі лазерлік датчиктер ағынды есептейді.
Отандық құрастыруҚарағанды және Қостанай облыстарындағы зауыттар.

Дереккөздер: inbusiness.kz, «Как Астана 80 лет искала идеальный транспорт» (2026), «Казахстанская правда», Kazinform; №1 АП мұрағаты.